,
,
,
Right to RepairRight to Repair is geen nichehobby, en het is ook niet “iedereen moet alles zelf kunnen repareren”. Het is het simpele uitgangspunt dat wanneer je een apparaat bezit, je het werkend moet kunnen houden. Zelf, met hulp van familie of vrienden, via een onafhankelijke reparateur, of in een werkplaats waar mensen elkaar helpen. Zonder dat je wordt klemgezet door onderdelenmonopolies, kunstmatige beperkingen of ontbrekende informatie.
Wij werken al lang aan reparatie, hergebruik en gebruikerscontrole, van ruim voordat “Right to Repair” een bekende term werd. Die term is wél handig, omdat hij een probleem benoemt dat veel mensen herkennen: producten die prima te repareren zouden zijn, maar stap voor stap moeilijker of duurder gemaakt worden. Niet omdat het technisch moet, maar omdat het commercieel beter uitkomt.
Right to Repair raakt direct aan Vrijheid (eigendom en controle) en Kennis (vaardigheden en praktische kennis delen). Die onderwerpen lopen door elkaar. In de praktijk is het vaak hetzelfde gesprek.
Right to Repair is een combinatie van consumentenrechten, eerlijke markttoegang en technische realiteit. Het betekent dat eigenaren en onafhankelijke reparateurs toegang hebben tot wat reparaties mogelijk maakt: onderdelen, reparatie-instructies, diagnose-informatie, updates op de langere termijn waar dat nodig is, de vrijheid om eigen keuzes te maken, en gereedschap dat niet achter “alleen voor geautoriseerden” poorten verdwijnt.
Het betekent ook dat reparatie geen valkuil mag zijn. Een garantie hoort niet standaard “weg” te zijn alleen omdat een apparaat open is geweest. Reparatie hoort niet te worden geblokkeerd door softwarematige koppelingen van onderdelen, kunstmatige foutmeldingen, kalibratie of activatie via onbereikbare software, of TPM (technische beschermingsmaatregelen) die vooral bedoeld zijn om een monopolie af te dwingen in plaats van veiligheid te beschermen.
Reparatie is een normaal onderdeel van eigendom. Apparaten slijten, accu’s verouderen, connectoren breken, kunststoffen worden bros. Als repareren wordt verhinderd, is de uitkomst voorspelbaar: hogere kosten, meer afval en minder veerkracht. En het duwt mensen een vervangingscyclus in waar ze niet om gevraagd hebben.
Er zit ook een groter verhaal achter. Repareerbaarheid is goed voor duurzaamheid, maar het gaat ook over zelfstandigheid. Een samenleving die haar apparatuur lokaal en bekwaam kan onderhouden, zonder toestemmingstrajecten en sloten op kennis, houdt meer grip op infrastructuur en privacy.
Sommige reparaties zijn lastig. Dat is geen discussiepunt, en met modernere techniek wordt het soms complexer. Repareren vraagt vaardigheid, geduld en het juiste gereedschap. Maar “lastig” is niet hetzelfde als “onmogelijk”, en het is geen reden om reparatie voor iedereen te blokkeren. Apparaten worden ontworpen, gebouwd en onder garantie gerepareerd door mensen bij grote fabrikanten. Dat zijn nog steeds mensen. Met gereedschap, handleidingen en testprocedures die vaak veilig en verantwoord gedeeld zouden kunnen worden.
Bovendien gebeurt reparatie al elke dag: onder garantie, in servicecentra en bij onafhankelijke reparateurs. Het verschil zit in toegang. Met de juiste onderdelen, informatie en diagnosemiddelen zijn veel reparaties gewoon redelijk: een accu vervangen, een connector, een ventilator, een scherm, een scharnier, een sensor, een versleten kabel. Right to Repair gaat erom dat zulke reparaties ook mogelijk zijn buiten een gesloten ecosysteem. Zonder te doen alsof elke reparatie een beginnersproject is.
Concreet pleiten we voor eerlijke toegang tot onderdelen en reparatie-informatie, duidelijke garantievoorwaarden zonder straf voor “openmaken”, en interoperabiliteit in diagnose en tooling. We pleiten ook voor ontwerpkeuzes die reparatie realistisch maken: waar het kan modulair, standaard bevestigingsmiddelen, en constructies die open kunnen zonder schade.
Right to Repair is niet alleen een juridisch debat. Wetgeving doet ertoe, handhaving doet ertoe, markttoegang doet ertoe. Maar een groot deel van het probleem is cultureel. In de afgelopen decennia is er een verschuiving geweest: minder vaardigheden, minder tijd, meer gemak als standaard. Onbewustheid. Instant bevrediging. En een stille daling in vertrouwen dat je iets zelf kunt leren of aanpakken. Mensen stoppen met proberen, en daarna stopt het leren vanzelf. En als je daar een cultuur bovenop zet waarin je iemand uitlacht om een merkkeuze in plaats van helpt om het werkend te houden, dan wordt reparatie een “kampenstrijd” in plaats van een normaal onderdeel van eigendom.
Fabrikanten zijn intussen dezelfde kant op bewogen, vaak langzaam en zonder één duidelijk omslagpunt: handleidingen verdwijnen, schema’s worden niet meer gepubliceerd, onderdelenlijsten worden beperkt, en downloads die ooit publiek waren worden afgeschermd, achter betaalmuren gezet of simpelweg verwijderd. Vroeger kreeg je bij een computer stapels documentatie: van aansluitingen en pin-outs tot voorbeelden om zelf te programmeren. Een cv-ketel kwam met schema’s en een servicemanual. In auto’s en installaties zag je diagrammen onder een motorkap of achter een serviceluik. En voor veel elektronica kon je gewoon schema’s bestellen.
Dit is ook niet alleen een “goedkoop-producten”-probleem. Sterker nog: sommige van de duurste merken zijn het meest agressief in het afpakken van gebruikerscontrole, het koppelen van onderdelen en het moeilijk maken om onderdelen en documentatie te krijgen. Het verschilt per merk hoe zichtbaar het is, maar het patroon is hetzelfde: lock-in wint van langdurige ondersteuning. Een reparatiecultuur duwt terug door vaardigheden te delen, kennis te delen en elkaar te helpen. Niet door de gebruiker de schuld te geven van wat hij ooit gekocht heeft.
En nee, dit is niet anti-veiligheid. Juist het tegenovergestelde. Als mensen worden gedwongen tot giswerk en geïmproviseerde omwegen, wordt het onveiliger. Verantwoorde toegang, gecombineerd met richtlijnen, standaarden en gedeelde praktijkkennis, levert betere uitkomsten op voor gebruikers én voor het milieu.
Copyright © 2026, ASK-Solutions
info@ask-solutions.nl
+31(0)23 369 0 269